Asteriks serisinin çeviri serüveni sergileniyor: söz oyunlarının Türkçeye aktarımı örneklerle anlatılıyor

René Goscinny ve Albert Uderzo’nun yarattığı Asteriks serisi üzerine hazırlanan sergi, çizgi romanın çeviri süreçlerine odaklanıyor. Sergide, serideki söz oyunlarının ve karakter adlarının farklı dillere nasıl aktarıldığı örneklerle gösteriliyor. Küratörler, çeviri kararlarının metnin mizah dengesini doğrudan etkilediğini vurguluyor.

Serideki karakter adlarının büyük bölümü kelime oyunlarına dayanıyor. Özgün metinde bir mesleği ya da özelliği ima eden adlar, çeviride birebir aktarıldığında anlamını yitirebiliyor. Sergide, farklı ülke baskılarında aynı karakterin nasıl farklı adlarla karşılandığı yan yana sunuluyor. Bu bölüm, çevirinin yalnızca dil değil kültür aktarımı olduğunu gösteriyor.

Görsel unsurların çeviriye etkisi de ele alınıyor. Konuşma balonlarının boyutu sabit olduğu için, çevirmenin metni belirli bir karakter sınırı içinde kurması gerekiyor. Küratörler, bu kısıtın çeviride en çok zorlayan etken olduğunu, bazı durumlarda balon düzenlemesinin yeniden yapıldığını aktarıyor.

Serginin bir bölümü baskı tekniklerine ayrılmış. Renk ayrımının el ile yapıldığı dönemden dijital baskıya geçiş süreci, aynı sayfanın farklı yıllara ait baskılarıyla karşılaştırmalı olarak gösteriliyor. Ziyaretçiler, renk paletindeki değişimi doğrudan izleyebiliyor.

Serinin tarihsel göndermeleri de sergide inceleniyor. Antik dönemi konu alan hikâyelerdeki mekân ve nesne tasvirlerinin ne ölçüde belgeye dayandığı, ne ölçüde mizah amaçlı kurgulandığı tartışmaya açılıyor. Küratörler, bu bölümde tarihçilerin görüşlerine de yer verildiğini belirtiyor.

Sergi kapsamında çeviri atölyeleri düzenleniyor. Katılımcılara özgün metinden kısa bölümler veriliyor ve balon sınırına uyacak biçimde çeviri yapmaları isteniyor. Atölye sonunda farklı çözümler karşılaştırılıyor. Sergi iki ay boyunca açık kalacak ve öğrenciler için giriş ücretsiz olacak. Küratörler, sergiye eşlik eden yayın kapsamında çevirmenlerle yapılan söyleşilerin de yer aldığını belirtiyor. Bu söyleşilerde meslek pratiği, telif süreçleri ve yayıncıyla çalışma biçimi ele alınıyor.