Yazar arşivleri: Ali Gökmen

Sinema salonlarında sesli betimleme uygulaması yaygınlaşıyor: gösterimler kulaklıkla takip edilebiliyor

Görme engelli izleyicilerin film gösterimlerini takip edebilmesi için hazırlanan sesli betimleme uygulaması, giderek daha fazla salonda kullanılmaya başlandı. Uygulamada diyalog aralarına yerleştirilen kısa anlatımlar, sahnedeki mekânı, kişilerin hareketlerini ve yazılı unsurları izleyiciye aktarıyor.

Sesli betimleme metinleri, filmin ses kurgusuyla çakışmayacak biçimde hazırlanıyor. Metin yazarları, diyalogsuz saniyeleri tek tek işaretleyerek anlatımı bu boşluklara yerleştiriyor. Uzmanlara göre en zorlu bölümler, sahne geçişlerinin hızlı olduğu ve konuşmanın kesilmediği sekanslar.

Betimleme sesi, salondaki genel ses sisteminden değil, izleyiciye verilen kablosuz kulaklıklardan iletiliyor. Böylece aynı seansta betimlemeli ve betimlemesiz izleme bir arada mümkün oluyor. Bazı salonlarda ise izleyicilerin kendi telefonlarına kurdukları uygulama üzerinden senkron takip yapılabiliyor.

İşitme engelli izleyiciler için ayrıntılı altyazı seçeneği de aynı seanslarda sunuluyor. Bu altyazılarda yalnızca konuşmalar değil, kapı sesi ya da müzik gibi ortam unsurları da yazıyla belirtiliyor. Salon yöneticileri, iki uygulamanın birlikte kullanılmasının seans planlamasını kolaylaştırdığını söylüyor.

Seslendirme sanatçıları, betimleme anlatımının kurmaca seslendirmeden farklı bir üslup gerektirdiğini vurguluyor. Anlatımın tarafsız kalması, yorum eklenmemesi ve tempo değişimlerinin filme uyum sağlaması bekleniyor. Bu nedenle kayıt öncesinde film birkaç kez izleniyor ve metin üzerinde prova yapılıyor.

Erişilebilirlik alanında çalışan dernekler, betimlemeli gösterim sayısının artmasını olumlu bulmakla birlikte seans saatlerinin çeşitlendirilmesini istiyor. Akşam ve hafta sonu seanslarının sınırlı olmasının katılımı düşürdüğü belirtiliyor. Ayrıca bilet satış sistemlerinde betimlemeli seansların açıkça işaretlenmesi öneriliyor.

Salon işletmecileri, önümüzdeki dönemde arşiv filmlerin de betimleme metinleriyle yeniden gösterime alınacağını duyurdu. Hazırlık sürecinin bir film için ortalama iki hafta sürdüğü, metinlerin engelli izleyicilerden oluşan bir grupla test edildiği ifade edildi.