Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde yayılış gösteren ters lale için yürütülen üretim ve izleme programı, bu yıl daha geniş bir alanı kapsayacak şekilde genişletildi. Program kapsamında doğal toplulukların sınırları haritalanacak, çiçeklenme takvimi düzenli olarak kayıt altına alınacak.
Bilimsel adı Fritillaria imperialis olan tür, aşağı doğru bakan çiçekleri ve gövdesinin tepesindeki yaprak demetiyle tanınıyor. Bitki, ilkbaharda karın çekilmesinin ardından kısa bir dönemde çiçek açıyor ve yaz başında toprak üstü kısmı kuruyarak soğan halinde dinlenmeye geçiyor. Bu kısa döngü, arazi çalışmalarının dar bir zaman aralığına sıkışmasına yol açıyor.
Çalışmayı yürüten teknik ekip, izlemenin iki ayaklı ilerlediğini belirtiyor. Birinci ayakta, belirlenen örnek alanlarda çiçek açan birey sayısı sayılıyor; ikinci ayakta ise tohum bağlama oranı ölçülüyor. Elde edilen veriler yıllar arasında karşılaştırılarak toplulukların durumu hakkında değerlendirme yapılıyor.
Üretim tarafında ise tohumdan çoğaltma yöntemine ağırlık veriliyor. Uzmanlar, soğanların doğadan sökülmesinin toplulukları hızla zayıflattığını, buna karşılık tohumdan yetiştirilen bireylerin çiçek verecek büyüklüğe ulaşmasının birkaç yıl aldığını aktarıyor. Bu nedenle üretim seralarında kademeli bir takvim uygulanıyor ve her yıl belirli sayıda fide alana aktarılıyor.
Programın bir diğer başlığı, otlatma ve arazi kullanımının bitki üzerindeki etkisinin ölçülmesi. Örnek alanların bir bölümü çitle ayrılarak korumaya alınırken, diğer bölümde mevcut kullanım sürdürülüyor. İki alan arasındaki farkın birkaç sezon boyunca izlenmesi, koruma kararlarına veri sağlayacak.
Yerel yönetimler ve üniversitelerin katkısıyla yürütülen çalışmada, köy okullarında tanıtım etkinlikleri de düzenleniyor. Öğrencilere türün yaşam döngüsü anlatılıyor, çiçeklenme dönemine denk gelen gözlem gezileri yapılıyor. Ekip, önümüzdeki dönemde elde edilen verilerin açık erişimli bir veri tabanında toplanmasının planlandığını, ayrıca çiçeklenme döneminde yapılan gözlemlerin gönüllü katılımcılar tarafından da bildirilebileceği bir form hazırlandığını açıkladı.